Eerlijk duurt het langst

Op een vrijdag reed ik met een collega onderweg naar huis gelijk even langs de supermarkt. De collega parkeerde achteruit in, dan is het handiger om weg te rijden bij de drukke straat. Een verkeersagent kwam haastig naar ons toegesneld om te zeggen dat we niet achteruit mochten inparkeren. We moesten onze auto in om dit af te handelen. De agent beweerde hoe dan ook dat dit een overtreding is en dat we hem moesten betalen. Zo niet, dan haalde hij de presidentiele beveiliging erbij (die stond net op het punt om langs te komen). Volgens de wet is het (volgens mij) niet verboden om zo in te parkeren, maar zie hem daarvan eens te overtuigen. Als we ons gelijk hadden willen krijgen, had dat ons een hele middag gedoe opgeleverd.

Op een zondag reden we met MAF-familie A mee naar de kerk. Bijna bij de kerk zien we dat de auto van MAF-familie B langs de kant staat, met ernaast een agent en een paar mensen en er ligt een brommer op de grond. Familie B wilde afslaan, maar de brommer kwam in volle vaart nog langs geracet. Dus een botsing. De brommerrijder wil geld zien om zijn brommer te repareren. En de agent die langskwam, wil dat er betaald wordt omdat volgens hem geen richting werd aangegeven. En opeens was het verboden om op deze kruising linksaf te slaan. Het rijbewijs van meneer B zit ondertussen in zijn zak. Zie die maar eens terug te krijgen.

Als je hier snel van af wil zijn, betaal je aan iedereen wat ze eisen. Maar op die manier houd je een bepaald verdienmodel in stand en de vraag is of dat eerlijk is. Dus er wordt niet zomaar betaald. Familie A is ondertussen doorgereden naar de kerk en vraagt aan de pastor (de dominee) om te helpen. Hij is Zuid-Soedanees en lokale mensen krijgen meer voor elkaar dan westerlingen. Hij gaat met de brommerrijder en de agent het gesprek aan. De brommerrijder krijgt ongeveer 15 euro om zijn brommer te repareren. Hoe de pastor het uiteindelijk heeft geregeld met de agent, weet ik niet. Maar in ieder geval komt hij terug met rijbewijs en zonder agent. Bijna een uur later dan gepland komen we aan in de kerk. Daar waren ze maar vast begonnen met de dienst.

Op het moment van schrijven is onze luchtvracht nog steeds niet aangekomen. Nadat MAF zich verder had verdiept in de materie van importheffingen, bleek het proces niet helemaal integer te zijn verlopen. Als we in de weken van tevoren een paar duizend euro hadden overgemaakt naar de afhandelingsagent in Juba, waren onze spullen allang aangekomen.

Een drietal voorbeelden waarin onze westerse ideeën van rechtvaardigheid en efficiëntie niet werken. Je wil dat dingen eerlijk worden afgehandeld, dat is uiteindelijk wel een voorwaarde voor een goed functionerende samenleving. Daarom zijn we ook uitgezonden naar Zuid-Soedan, om te proberen om (een beetje) bij te dragen aan de opbouw van het land. Dat betekent dat wij wel graag eerlijk willen handelen, dus oneerlijkheid willen we niet belonen. Zoals duidelijk is in de voorbeelden, kost dat wel tijd. Heel veel tijd soms. Dus eerlijk duurt letterlijk het langst hier.

Is dat frustrerend? Soms wel ja. Maar dan nog zijn we ervan overtuigd dat dit wel het beste is voor het land. Daarnaast, we zijn hier niet voor ons eigen belang. Als het eerlijk moet, nemen we er graag de tijd voor. Want eerlijk duurt het langst. En zolang we geen importheffing betalen, redden we ons goed met de staafmixer van de overburen. Wel zo eerlijk, maar het mixen duurt wat langer.